پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی با تمام فرودها و فرازهایی که داشت به اتمام رسید و فارغ از دشواری‌هایی که برای تمامی کشورها داشت، ولی بازهم نشان داد که ورزش فراتر از مرزها می تواند پلی برای ارتباط گیری انسان ها باشد، ولو اینکه آنها به تازگی از دل یک نبرد ویرانگر تحمیلی بیرون آمده باشند.
عجیب اینکه بازهم این بازی‌ها در شرق آسیا بود، و گویی پایانی برای این «سفر به شرق» متصور نیست. مگر گوانگژو، اینچئون، جاکارتا و هانگژو بی نقص بودند که باز مقامات تصمیم گیر میزبانی را به شرق سپردند؟ پاسخ هر چه باشد گریزی از سفر به شرق دور نبود و کشورهای آسیایی از راه های دور و نزدیک خود را به سرزمین آفتاب تابان رساندند، جایی که ۵ سال بعد از آن پارالمپیک بی روح و عاری از تماشاگر که سال ۲۰۲۱ به‌دلیل کرونا در توکیو بدون هواداران برگزار شد یک گردهمایی نابِ ۱۸ رشته‌ای در دل شهر صنعتی ناگویا رقم خورد، ۱۸ رشته پارالمپیکی و ۴۵ کشور تشنه به موفقیت و پرواز. برای نخستین‌بار در تاریخ این بازی‌ها، ۳۳ کشور موفق به کسب حداقل یک مدال شدند و ۲۲ کشور نیز دست‌کم یک مدال طلا را جشن گرفتند.
معمولا فلسفه ورزش پارا به حضور جامعه هدف در مسابقات بهای بیشتری می دهد تا ایستادن بر سکوها و بوسه زدن بر مدال های رنگارنگ. برای جاودانه شدن در ورزش پارا نیازی نیست که همیشه پیروز بود. همین که وارد میدان مبارزه شد، آغازگر شد، الهام‌بخش شد، کافیست. این است جوهره موفقیت. راز ابدیت. این که بپذیریم حقیقت ورزش، آمیزه‌ای از درد و لذت است. این که می‌بایست با این تقدیر از درِ دوستی وارد شد، نه از منظر ستیز. این که همانند شکست ها، خیلی زود پیروزی ها نیز از راه می رسند و همه باید برای نیل به آن، بهترین خودشان باشند در همه سطوح ورزش نمایان است، و البته در پارا بیشتر.
ناگویا؛ از رکوردهای تاریخی تا آزمون میزبانی
در ناگویا حدود ۴,۰۰۰ ورزشکار و عضو کادر از ۴۵ کمیته ملی پارالمپیک در برنامه‌ای شامل ۱۸ رشته ورزشی و ۴۹۲ ماده مدال‌آور شرکت کردند. مطابق انتظار چین بار دیگر با کسب ۲۰۷ مدال طلا، ۱۱۷ نقره و ۱۱۱ برنز و مجموع ۴۳۵ مدال در صدر جدول مدال‌ها قرار گرفت. در همین حال، ژاپنِ میزبان با کسب ۶۴ مدال طلا موفق‌ترین حضور خود را تجربه کرد و رکورد قبلی خود (۴۵ طلا در ۲۰۱۸ جاکارتا) را به‌راحتی بهبود بخشید. ژاپن در جدول مدال‌ها پس از چین و بالاتر از ازبکستان، هند، کره جنوبی و ایران در جایگاه دوم ایستاد، ضمن اینکه کشورهای کوچک‌تر و کمتر توسعه یافته ای از جمله تاجیکستان و کامبوج توانستند به ترتیب اولین مدال‌های تاریخ خود در بازی‌های پاراآسیایی را در رشته‌های پاراتکواندو/پاراجودو و پارادوومیدانی جشن بگیرند.
از منظر میزبانی، ژاپنی‌ها ظاهراً چندان تمایلی نداشتند خود را درگیر پیچیدگی‌ها و الزامات میزبانی یک رویداد در تراز بازی‌های پاراآسیایی کنند. اسکان رشته‌های مختلف در هتل‌هایی پراکنده در نقاط مختلف شهر و حتی خارج از محدوده شهری، ترانسپورت نامنسجم و کم‌کیفیت و خدمات غذایی‌ای که به یکی از پرتکرارترین محورهای نارضایتی شرکت‌کنندگان تبدیل شد، تصویری از میزبانی به نمایش گذاشت که با انتظارات از یک رویداد قاره‌ای فاصله‌ای معنادار داشت. این وضعیت، پرسشی جدی‌تر را پیش روی ناظران و جامعه ورزش پارالمپیک قرار می‌دهد: آیا صرف برگزاری یک رویداد بزرگ، بدون تأمین استانداردهای متناسب با شأن و نیازهای ورزشکاران دارای معلولیت، می‌تواند به‌منزله موفقیت در میزبانی تلقی شود؟ آنچه در ناگویا تجربه شد، برای بسیاری از شرکت‌کنندگان فراتر از چند نارسایی اجرایی بود؛ تجربه‌ای آمیخته با سردرگمی، فرسودگی و شگفتی از سطح خدماتی که انتظار می‌رفت در چنین رویدادی بدیهی و تضمین‌شده باشد.
در عرصه ناگویا، ورزشکاران آسیایی فراتر از انتظارات بسیاری از کارشناسان ظاهر شدند که نشانه اصلی آن شکسته شدن ۲۷ رکورد جهانی بود یعنی ۷ رکورد جهانی بیشتر نسبت به دوره قبلی در هانگژو ۲۰۲۲ به ثبت رساندند. در این میان، رشته پارادوومیدانی با ثبت ۱۱ رکورد جهانی، درخششی ویژه داشت. همچنین آمار رکوردهای بازی‌های پاراآسیایی ارتقا یافت و ۳۰۶ رکورد جدید ثبت شد؛ درحالی‌که این رقم در هانگژو ۲۰۲۲ برابر با ۲۷۹ مورد بود. این ارقام صرفاً مجموعه‌ای از آمارهای ورزشی نیستند؛ بلکه بازتابی از شتاب پیشرفت، افزایش عمق رقابت‌ها و ارتقای سطح فنی ورزش پارالمپیکی در قاره آسیا هستند؛ جایی که ورزشکاران نه‌تنها برای کسب مدال، بلکه برای بازتعریف مرزهای توانایی و ثبت نام خود در تاریخ ورزش رقابت می‌کنند.
در مجموع، در ۱۸ رشته ورزشی شاهد اهدای ۱۵۳۸ مدال در ناگویا بودیم؛ شامل ۴۹۰ مدال طلا، ۴۸۶ مدال نقره و ۵۶۲ مدال برنز. در این بین ژانگ منگ، شناگر پرآوازه چینی، با کسب هشت مدال طلا در تمامی مواد انفرادی و تیمیِ خود، عملکردی خیره‌کننده در بازی‌های پاراآسیایی ناگویا ۲۰۲۶ به ثبت رساند. یویان جیانگ، دیگر شناگر چینی که به «ماهی پرنده» شهرت دارد، نیز به سلطه خود در استخرها ادامه داد و در دومین حضورش در بازی‌های پاراآسیایی، در هر ۶ ماده‌ای که به رقابت پرداخت مدال طلا گرفت. به این سیاهه اضافه کنید سینا ضیغمی‌نژاد، شناگر ایرانی که با کسب ۳ مدال طلا و ۱ مدال برنز، نقش مهمی در مدال‌آوری کاروان ایران در این رقابت‌ها ایفا کرد و همانند هانگژو بر بام آسیا تکیه زد. از میان ۲۰۵۶ ورزشکاری که موفق به افتخارآفرینی و کسب مدال شدند، ۴۲۸ نفر توانستند بیش از یک مدال را به ارمغان آورند.
از دوحه ۲۰۳۰ تا فردای جنبش پارالمپیک آسیا
در مراسم اختتامیه، پرچم این بازی‌ها به دوحه سپرده شد که میزبان دوره بعدی در سال ۲۰۳۰ خواهد بود و این یعنی بالاخره بعد از ۲۰ سال قرار است این بازی‌ها به منطقه غرب آسیا بیاید؛ و چه خبری بهتر از این! قطر میزبان بی‌تجربه‌ای نیست. این کشور در سال ۲۰۰۶ میزبانی بازی‌های آسیایی را تجربه کرده و در سال ۲۰۲۲ نیز جام جهانی فوتبال را در بالاترین سطح بین‌المللی برگزار کرده است؛ دو تجربه متفاوت اما ارزشمند که از ظرفیت این کشور برای سازمان‌دهی رویدادهای بزرگ ورزشی حکایت دارد. حالا همین پیشینه، انتظارات را از دوحه بالاتر می‌برد. چرا نباید امیدوار بود که قطر در سال ۲۰۳۰ میزبان یک پاراآسیایی متفاوت، استاندارد، باشکوه و در عین حال دوست‌داشتنی باشد؟
هرچند کمیته پارالمپیک آسیا سال ۲۰۲۷ یک انتخابات مهم در تاشکند پیش رو دارد و خیلی از مسئولین فعلی از جمله آقای ماجد راشد، رئیس اماراتی آن چمدان‌های خود را خواهند بست و کلیدِ دفتر را به مدیران بعدی خواهند سپرد، ولی فلسفه بنیادین این بازی‌ها و ساختار آن قرار نیست تغییر کند. مدیران می‌آیند و می‌روند، صندلی‌ها و مسئولیت‌ها دست‌به‌دست می‌شوند؛ اما آرمان اصلی پارالمپیک، یعنی تلاش برای تغییر نگرش‌ها، گشودن فرصت‌های برابر و توانمندسازی انسان‌ها از مسیر ورزش، نباید در گذر این تحولات رنگ ببازد.
احسان عباسی